1 listopada · Wszystkich Świętych
Klucze do tego samego mieszkania, wspólnie kupione meble i lata codziennych decyzji. Po śmierci partnera lub partnerki pojawia się pytanie, którego wcześniej nie trzeba było zadawać: co ze wspólnych rzeczy dzisiaj prawo uznaje za moje?
Zbliżający się 1 listopada, Wszystkich Świętych, przypomina także o sprawach osób, które zostają. Niestety polskie prawo, w tym trudnym momencie, traktuje osoby ze związków jednopłciowych, jak partnerów drugiej kategorii. Ten tekst dotyczy nieformalnych związków jednopłciowych i spraw podlegających prawu polskiemu. Przyjrzyjmy się szczegółom dotyczącym nieformalnych związków jednopłciowych i spraw podlegających prawu polskiemu.
Wspólne życie nie wpisuje partnera do kręgu spadkobierców
Partner lub partnerka w związku nieformalnym nie dziedziczą z ustawy tylko dlatego, że tworzyli parę ze zmarłą osobą. Nie zmienia tego dwadzieścia lat wspólnego życia, opłacanie rachunków ani opieka w chorobie. Gdy nie ma skutecznego testamentu, majątek przypada osobom wskazanym w przepisach o dziedziczeniu ustawowym.
Nie oznacza to jednak, że osoba pozostająca w związku nieformalnym nie ma żadnych praw. Może być właścicielem części mieszkania, mieć prawo do kontynuowania najmu lub do uzyskania dokumentacji medycznej.
Mieszkanie było „nasze”. Czyja jest teraz druga połowa?
Gdy dwie partnerki kupiły mieszkanie, każda z udziałem wynoszącym połowę. Jedna z nich umiera, nie pozostawiając testamentu. Druga zachowuje swój udział - nie musi go dziedziczyć. Do spadku wchodzi natomiast połowa należąca do zmarłej. Jeśli odziedziczą ją jej krewni, żyjąca partnerka stanie się współwłaścicielką mieszkania razem z nimi.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy lokal należał wyłącznie do zmarłej osoby. Opłacanie czynszu czy sfinansowanie remontu nie czyni drugiej osoby współwłaścicielem.
Dlatego przed rozmową o podziale majątku trzeba ustalić dwie rzeczy: co należało do zmarłej osoby i co od początku należało do osoby, która żyje.
Trzy miesiące ochrony mieszkania, o których łatwo nie wiedzieć
Osoby bliskie, które mieszkały ze spadkodawcą do jego śmierci, mogą przez trzy miesiące od tej daty korzystać z mieszkania i jego wyposażenia w dotychczasowym zakresie. Zmarły nie może skutecznie odebrać ani ograniczyć tego uprawnienia w testamencie. Nie zapewnia to jednak własności mieszkania ani bezterminowego prawa do pozostania w nim.
Najem może trwać dalej, nawet gdy nie ma testamentu
Dwóch partnerów stale mieszkało w wynajętym lokalu, ale tylko jeden był najemcą wskazanym w umowie. Po jego śmierci drugi partner, który pozostawał z nim faktycznie we wspólnym pożyciu i mieszkał w tym lokalu do chwili śmierci, może wstąpić w stosunek najmu z mocy prawa. Nie musi w tym celu dziedziczyć po zmarłym.
Wspólne rzeczy i pamiątki też mają właścicieli
Samochód, komputer, biżuteria czy wyposażenie mieszkania nie stają się w całości spadkiem tylko dlatego, że znajdowały się w domu zmarłej osoby. Do spadku należą jej rzeczy i udziały we wspólnych rzeczach. Przedmioty należące do żyjącego partnera pozostają jego własnością.
Najtrudniejsze rozmowy nie zawsze dotyczą najdroższych przedmiotów. Prezent, rodzinne zdjęcia albo pamiątka z podróży mogą mieć dużą wartość osobistą, lecz sama więź emocjonalna nie rozstrzyga o własności. Pomocne są dowody zakupu lub darowizny, potwierdzenia przelewów, wiadomości i inne okoliczności nabycia.
Testament pomaga, ale jego forma ma znaczenie
Partnera lub partnerkę można powołać do spadku w testamencie. Każda osoba sporządza własny dokument.
Testament własnoręczny musi być w całości napisany ręcznie, bo wydruk z komputera opatrzony podpisem nie spełnia tej formy. Najlepiej jednak sporządzić testament w formie aktu notarialnego.
Co ważne, sam status partnera w związku nieformalnym nie zwalnia z podatku od spadków i darowizn.
W szpitalu „osoba bliska” nie oznacza wyłącznie krewnego
W ustawie o prawach pacjenta osoba pozostająca we wspólnym pożyciu jest osobą bliską. Dotyczy to także partnera lub partnerki tej samej płci. Prawo do informacji medycznej i dokumentacji trzeba zatem oceniać na podstawie przepisów medycznych, a nie listy spadkobierców.
Ponadto, za życia pacjent może upoważnić partnera do uzyskiwania informacji o swoim zdrowiu i do dostępu do dokumentacji.
Po śmierci pacjenta dokumentację może otrzymać osoba upoważniona za życia, a na ustawowych zasadach również osoba bliska.
Pięć spraw do uporządkowania we wspólnym życiu
- Mieszkanie: kto jest właścicielem, współwłaścicielem lub najemcą i gdzie są dokumenty potwierdzające te prawa?
- Testamenty: czy istnieją, mają właściwą formę i nadal odpowiadają Waszym zamiarom?
- Rzeczy i zobowiązania: co należy do każdej osoby, co kupiono wspólnie i kto podpisał umowy kredytowe?
- Upoważnienia medyczne: czy obejmują zarówno informację o zdrowiu, jak i dokumentację?
- Dostęp do dokumentów: czy druga osoba wie, gdzie znaleźć umowy, testament i potwierdzenia ważnych ustaleń?
Jeżeli śmierć partnera lub partnerki już nastąpiła, zacznij od ustalenia praw do mieszkania i majątku oraz zabezpieczenia dokumentów. Przed podpisaniem ugody, wydaniem spornych przedmiotów czy rezygnacją z roszczeń, dobrze znać skutki takiej decyzji.
Sprawdź, jak zabezpieczyć to, co wspólne
Artykuł nie zastępuje porady prawnej. Skontaktuj się z nami, a podczas konsultacji w AGK Prawa Człowieka przeanalizujemy Twoją sytuację mieszkaniową, testament, rozliczenia majątkowe i upoważnienia medyczne. Jeśli bliska osoba już zmarła, punktem wyjścia będzie ustalenie, jakie prawa przysługują osobie, która została.
0 komentarzy