Sprawy rodzinne

Sprawy rodzinne osób LGBTQIAP+ mogą dotyczyć rodzicielstwa, kontaktów z dzieckiem, alimentów, małżeństwa oraz skutków uzgodnienia płci metrykalnej. Każda sytuacja wymaga analizy relacji prawnych i dokumentów. Orientacja seksualna ani tożsamość płciowa nie powinny być zastępowane stereotypami przy ocenie konkretnej osoby i jej życia rodzinnego.

Rodzicielstwo, kontakty i alimenty

W sprawach dotyczących dzieci istotne są ich prawa i dobro oraz okoliczności rodzinne. Samo posiadanie dzieci nie wyklucza wystąpienia o uzgodnienie płci metrykalnej. Nie należy też zakładać automatycznej utraty praw rodzicielskich lub obowiązków alimentacyjnych wskutek takiego postępowania.

Alimenty zależą od właściwej podstawy prawnej i sytuacji uprawnionej oraz zobowiązanej osoby. Orientacja seksualna nie tworzy odrębnego rodzaju alimentów. Podczas konsultacji analizujemy dokumenty, istniejące orzeczenia i zakres potrzebnej pomocy. Więcej o uzgodnieniu płci metrykalnej a rodzicielstwie.

Uzgodnienie płci metrykalnej — aktualna procedura

Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 4 marca 2025 r., III CZP 6/24, żądanie zmiany oznaczenia płci w akcie urodzenia rozpoznaje się w trybie nieprocesowym, przy odpowiednim zastosowaniu art. 36 Prawa o aktach stanu cywilnego. W tym trybie nie pozywa się rodziców. Oprócz osoby składającej wniosek uczestnikiem może być jej małżonek lub małżonka. Dawny proces na podstawie art. 189 k.p.c. może nadal mieć znaczenie dla spraw wszczętych przed uchwałą.

Po uprawomocnieniu się postanowienia trzeba zadbać o odpowiednią aktualizację rejestrów i dokumentów. Zmiana imienia lub nazwiska jest odrębną procedurą administracyjną. Poznaj etapy tranzycji prawnej.

Operacja nie jest warunkiem uzgodnienia płci metrykalnej. Zakres dokumentacji i innych dowodów ustala się dla konkretnej sprawy. Decyzji o leczeniu nie należy podejmować wyłącznie po to, aby spełnić domniemane oczekiwania sądu.

Małżeństwo i sytuacja par

Jeżeli osoba składająca wniosek pozostaje w małżeństwie, jego znaczenie dla sprawy i skutki prawne wymagają indywidualnej oceny. Nie należy automatycznie zakładać ani konieczności rozwodu w każdej sprawie, ani braku jakichkolwiek konsekwencji dla sytuacji rodzinnej. Oddzielnej analizy mogą wymagać zagraniczne akty stanu cywilnego. Zobacz informacje o pomocy dla par LGBTQIAP+.

Sprawy osób małoletnich

Sprawy osób małoletnich wymagają indywidualnej analizy, w tym ustalenia sposobu reprezentacji i ewentualnego konfliktu interesów. Nie można przyjmować, że w każdej sprawie konieczne jest ustanowienie kuratora lub innego dodatkowego przedstawiciela. Sposób postępowania ustalamy z uwzględnieniem praw i dobra dziecka oraz jego sytuacji rodzinnej.

Jak przygotować się do konsultacji?

Przygotuj opis sytuacji i pytania, na które potrzebujesz odpowiedzi. Przydatne mogą być akty stanu cywilnego, wcześniejsze orzeczenia, porozumienia i korespondencja dotycząca sprawy. Zakres dokumentów oraz dalszych działań ustalimy po rozmowie.

Źródło: RPO — podstawa prawna uzgodnienia płci metrykalnej.

Informacje mają charakter ogólny i nie zastępują indywidualnej porady prawnej. Stan opracowania: 17 września 2026 r.

FAQ